Éalá Éarendel Engla Beorhtast (Chwała Ci Earendelu, najjaśniejszy z aniołów) – pierwszy poemat J.R.R. Tolkiena, będący rozszerzeniem wersetu staroangielskiego, a jednocześnie początkiem "odkrywania" przez Tolkiena całej historii Śródziemia. Poemat ten stał się kluczem i portalem do świata Ardy. Napisany został we wrześniu 1914 na farmie w Phoenix i potem przeredagowany kilkakrotnie. Poemat składa się na fragmenty niespisanej do końca historii Earendila - The Lay of Eärendel.
Utwór składa się z 6 strof, z których 4 opisują wrażenia i niezwykłość podróży Earendila po nieboskłonie wśród gwiazd, a 2 kolejne powrót poza firmamentem, obserwację smutków świata i niszczenia jego piękna, oraz ostateczne odsunięcie się w pustkę.
Treść[]
Éarendel się z toni szarych cieni wyłonił,
Z Oceanu milczącej rubieży,
Z głębi nocy przepastnej - promień światła tak jasny
U zamglonych i stromych wybrzeży.
I wypuścił łódź bystrą niczym iskrę srebrzystą,
I z plaż pustych, rozległych i chłodnych
Mknął w słonecznej poświacie, gdy dzień konał w szkarłacie,
Aż odpłynął hen z Krain Zachodnich
Płynął ścieżką swą dalej, podążając wytrwale,
W ślad za Słońcem, co w toni się chowa,
I gwiazd mijał tysiące, gdy w swej łodzi błyszczącej
Przez bezmiar niebiosów żeglował.
Fala nocy napływała, świat ciemnością okrywa,
Na niej suną okręty podniebne,
Połyskując w otchłani świetlistymi żaglami,
Wkoło leją się gwiazd strugi srebrne.
On przemyka milczący obok statków tych lśniących,
Niespokojny duch naprzód go pędzi,
W dal przez Zachód podąża, co się w mroku pogrąża
I ciemnieje u świata krawędzi.
Migoczące bezmiary i cieniste zmierzch szary,
Ten, z którego się przedtem wyłonił,
Teraz nikną w oddali - żądza serce mu pali,
Płomień srebrny jaśnieje u skroni.
Oto Księżyc w swej łodzi płynie z krain na Wschodzie
Tam gdzie Słońce przystanie świetliste,
Teraz biała ich brama połyskuje skąpana
W księżycowej poświacie srebrzystej.
Ciężkie chmury zwisały z burt okrętu jak całun,
Gdy podnosił kotwicę z wód toni,
Ciemność naprzód go niosła, migotały drżąc wiosła
I w półmroku lśnił pokład srebrzony.
Schronił się Éarendel poza ziemi krawędzie
Przed strasznego Żeglarza obliczem,
Pod Oceanem zamglonym, za cieniste zasłony,
I odpłynął za świata granice.
Słyszał stamtąd gwar ziemski, ludów radość i klęski,
I szmer łez spływających do morza,
Kiedy świat się zapadał, wrakiem na dnie osiadał
W swej podróży przez czasu bezdroża.
Połyskując jak srebro, zstąpił w pustkę bezgwiezdną,
Jak samotna latarnia na falach,
Poza ludzkie poznanie - przez pustynne otchłanie
Wciąż się bardziej i bardziej oddalał,
I podążał za Słońcem w galeonie swym lśniącym
Przez rozległe niebiosów bezdroże,
Aż blask jego się zaćmił w zimnych głębiach przepaści,
Płomień żądzy na zawsze w nim zgorzał.[1]
Ciekawostki[]
Źródłem poematu są 2 wersety z tekstu Cynewulfa, z kolekcji Chrystus, będącej obok Beowulfa jednym z najważniejszych przykładów literatury Anglo-Saksońskiej. Tolkien zafascynował się słowami:
„Eala Earendel engla beorhtast ofer middangeard monnum sended“
(staroang. - Chwała ci Earendelu, najjaśniejszy z aniołów, ponad śródziemie ludziom wysłany.)
Uważał, że określenie earendel (jasne światło, promień) jest czymś więcej, bo nazwą gwiazdy. To światło anielskie poprzedzało w tekstach staroangielskich przyjście Chrystusa. Z tego powodu Tolkien uczynił zeń gwiazdę przewodnią, uważał że chodzi o Wenus, która była drogowskazem i przewodnikiem historii świata, a której blask prowadził w dawnych erach ludzkość (elfów, ludzi i in) do przyszłego pełnego człowieczeństwa. Historia podróży Earendila była przewodnikiem ciągu zdarzeń od stworzenia świata, do wydarzeń które miały nadejść a które zostały wspomniane w rozważaniach Athrabeth Finrod Ah Andreth. W ten sposób cały świat Śródziemia i nasza, znana nam własna historia są rozwojem zaplanowanym przez Eru a podróż Earendila go zapowiada.